Enrico Prampolini Kromofoni-Seslerin Renkleri 1913

Türkçesi: Tuna Yılmaz

Bu çalışma, insanoğlundaki optik duyarlık ile ilintili yeni bir algı halini açıklama amacı gütmektedir.

Resmi kromatik titreşimlerin bir bileşimi olarak düşünürsek gelecekteki resim sanatının üzerinde inşa edileceği ilkelerin saf atmosferik görülebilirliğinkiler olması gerektiğini unutmamalıyız. Amaç doğru ayırımların optik değerlendirmesini, atmosferik incelikleri ve atomun ritmik tesirlerini ve teşvik etmek ve atmosfer içersindeki tüm hareketlerin ses dalgalarını ve titreşimlerini kromatik terimlerle ifade edebilmektir.

Hayvanlar, ilkel toplumlar gibi – halen Avustralya’da yaşayan bazı toplumlar da dâhil olmak üzere – sadece karanlık renkleri açık renklerden ayırabilmektedirler, bazı istisnalar haricinde kategorize etmelerine izin vermeyecek türden üçüncü seviyede bir idrak düzeyine erişebilmişlerdir; oldukça uzaktaki nesneleri algılama açısından, optik sinirlerini diğer yaratıklardan farklı olarak çok geliştirmişlerdir. Bu yüzden, aşırı derecede uzakları görebilirler ve mat yüzeylerin (çizgilerin) içinden nesneleri bile ayırt edebildikleri müthiş bir keskin görüye sahiptirler.

Öte yandan konu uzaktaki nesneleri algılama olduğunda bizler optik organlarımızı çok az geliştirebilmiş durumdayız, çeşitli miyop vakaları sıklıkla görülmekte; ancak (belki de psikolojik nedenlerle) bunu telafi etmek üzere bizler de kromatik ya da renksel duyularımızın optik kapasitelerini oldukça geliştirdik, öyle ki parlak nesnelerin bütün kromatik gamını algılayabilmekteyiz.

Zekâ yönünden bakıldığında hayvanlardan çok daha üstün olan insan gelişimini sürdürmek mecburiyetindedir. İnsani duyularımızın mükemmeliyeti bir alışkanlık ve eğitim meselesinden başka bir şey olmadığından, atmosferin tüm kurucu öğelerini tüm canlı ifadeleri ile birlikte filtre edebilen bir durumda olmalıyız.

Daha önce de belirttiğimiz üzere, insanların ışık kaynaklarından gelen kromatik titreşimlere karşı optik bir farkındalık içerisinde olduğu bilinmektedir; o yüzden bir ses kaynağı tarafından iletilen kromatik titreşimlerin de atmosferde var olduğunu ve optik duyularımızca algılanabilir olduğunu gösteren bilimsel ilkeyi de kabul etmeliyiz. Her iki güç de atmosferi, dolayısıyla da insan duyularını etkileyebilmektedir. Belirli bir atmosferik durumun nesnelerin renklerini değiştirdiğine dair özdeyişi kabul edersek, aynı şekilde kendine has bir rengi olduğu ve atmosferik özün optik algımızın temeli olarak ayırt edildiği gerçeğini de kabul etmemiz gerekmektedir.

İki notayı birbirinden ayırt edebiliriz –Do ve Fa, örneğin-çünkü atmosfere doğru farklı titreşimsel yoğunluklar gönderirler. Bu sebepten, çevreleyici nesnelerin bu titreşimlerden yansıttığı renk etkisini göz önüne alarak, şu ya da bu notanın renksel değerini ayırt etmek hem çok kolay hem de aynı ölçüde inanılır olacaktır.

Newton’un o ünlü atmosferin solar spektrumun yedi rengi tarafından kalıcı olarak işba edildiğine dair aksiyomatik ilkesini kabul ederek, deneylerimden birinin sonuçlarından bir örnek vermek istiyorum.

Bir sirenin, çaldığı zaman, atmosferi değiştirdiği ortadadır ki daha sonra özel bir dalga silsilesi ile ritmik bir şekilde yayılır, karşısına çıkan herhangi bir engelden geri seker ve bu yüzden de kırılır, sayısız renkli skalaya bölünür; ve, tüm bu eşzamanlı ritmik örneklerde, atmosferik titreşimler pek çok ışık ve rengi üzerine toplar; sadece bu titreşimlerin karşılaştıkları nesne ve yüzeylerin renklerini değil çevredeki diğer nesne ve yüzeylerden gelen yansımaları da.

Bu renklenmelerin, pek çok insanın hatalı biçimde düşündükleri gibi, sanatçı ya da vahşi fantezilerinin sonucu tarafından ampirik biçimde algılanan sade soyut ifadeler ya da keyfi etkenler olmadıklarının altını çizmek istiyorum; bu akademizme hatta daha kötüsüne yol açacaktır.

Bir diğer örneğe göz atalım (aptalların besini): A bir odadadır, ve ikinci bir kişi, Z, bir diğer odadadır; ikincisi dans etmeye, şarkı söylemeye, el kol hareketleri yapmaya, gürültü yapmaya… vs. başlar. A diğer odada gerçekleşen seslerin, gürültülerin ya da atmosferik yer değişimlerinin renklerinden hiçbirini algılayamayacaktır, çünkü bizzat orada değildir. Sonuç olarak, Z’nin çeşitli hareketleri tarafından üretilen atmosferik titreşimler ona sonsuz parçaya dağılmış bir halde varacaktır ve nihayetinde çok zayıf derecede bir kromatizme sahip olacaktır, ve A’yı çevreleyen atmosferik alanı, diğer bir deyişle bireysel görsel idrakin gerçekleştiği alanı etkileme kapasitesinden de yoksun olacaklardır.

Bir kez daha ses renklerinin ve atmosferdeki herhangi bir değişimin idrakinin ‘saf optik görsellik’ hakkında bir belirti olduğunu ve kültürden gelecek hiçbir yardıma ihtiyacı olmadığını vurgulamak istiyorum.

Umarım ki titreşimler ve atmosferik dinamizmden bahsederken, atmosferin yedi ana renkten oluştuğunu ve titreşimlerin onun bir dağılımını olduğunu bildiğimizden, tek bir kuvvet tarafından yeri değiştirilen titreşimlerin tek bir renk ile eşitlenemeyeceğini bunun için pek çok renge ihtiyaç olduğunu açıklamaya muvaffak olabilmişimdir.

Bu nedenle bir notanın, bir sesin, bir jestin, bir kelimenin, bir kokunun kendine denk düşen sadece bir rengi olduğunu söylemenin ne doğru ne de mümkün olduğunu belirterek sözlerimi özetleyeyim; gerçekte her birinin pek çok rengi vardır. Benzer biçimde, atmosferik titreşimler daha şiddetli olduğu için rengin de daha yoğun ve bu nedenle de daha görünür olacağı doğru değildir; değeri ve yönü belirleyen birincil güç, titreşim tipi ve merkez noktasıdır.

İçinde yaşayıp nefes aldığımız atmosferin potansiyelini anlamaya çalışmak da büyük önem taşımaktadır; atmosferin işba edildiği gizli kromatik kaynakları öğrenmeliyiz; ancak bu bilgiyi edinmek için bir ressamın kişiliğine ve renklerin yavaş ölümü, nefes alışı ve atmosfer hakkında sonsuz bir bilgiye sahip olmamız gerekmektedir.

Yaşayan cesetler, soğuk ruhlar, yeteneğe ve sıkı çalışmaya adanmış o varlıklar, ortaya yolun seçen ve ateş ile tutkudan yoksun olanlar: Bunlar, bu tarz bir soruşturmanın sonuçlarını anlamayacak ya da idrak edemeyecek insanlardır. Üstelik sanat şevk ve coşkunluk ile ilintili olduğu için, hevesli ve coşkun ruhlar diğer insanların sahip olmayı umut edemeyecekleri ruhsal ya da duyumsal erdemlere ulaşma imkânına sahiptirler.

Kromofoninin temelini tanımlamak üzere neden sesi seçtim?

Çünkü o insanoğlunun bu yeni bildirgelerini sınıflandırmak için en uygun ifade. Ne var ki, şunu da açıkça hatırlamalıyız ki, ‘Kromofoni’ terimi ile ses kaynaklı olmayanlar da dâhil olmak üzere herhangi çeşit bir atmosferik yer değişimi içerecek şekilde bir tanımlama yapmaya çalışıyorum. Bu yolla bir resimde ifade edilmiş olan kromatik titreşimlerde dile getirilen titreşimlerin hangi cinsiyetteki kişinin sesi tarafından yerinden oynatıldığının ayrımını kolayca yapabiliyor olacağız.

Psikolojik olarak, bu optik duyu fenomeni kendisini şu şekilde ortaya koymuş olur: ‘atmosferde bir ses, bir gürültü, bir söz canlanırken saf ve dinamik bir titreşim sanatçının havai hayal gücünde uyanmaya başlar.’

Varlıklarını devam ettirebilmek ve tartışılmak ve onaylanmak için hayatın tüm modern belirtileri, aptalların tüm zıt yöndeki eleştirilerine karşın, olumlu bir karaktere sahip olmak mecburiyetindedir. Bu nedenle, resimde bu olumluluğun tadını çıkarmak istiyorsak eğer, tüm ifade biçimlerimiz renklerle ortaya konmalıdır.

Atmosfere bakın ve gözlerinizi inanılmaz Doğa ile doyurun; somutu soyuta işleyin, böylece karşılıklı tepkilerden evrimleşen titreşimlerin şiddetli bir aydınlanışı meydana gelecektir.

Yok edin, yıkın, bilinci ve fikri, kültürü ve sanatın doğuşunu yeniden inşa etmek için.

Kromofoni hakkındaki bu birkaç kelam aklın körlüğünden ve gözlerin uyuşukluğundan şikâyet edenler içindir.

26 Ağustos 1913 tarihinde

Gazetta Ferrarese tarafından yayımlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s